فـــلـــســــفـــه


+ استقرا از دیدگاه ابن سینا

ارائه راه حل برای مسئله استقراء از نوآوری های منطقی ابن سیناست

گروه اندیشه: مدرس دانشگاه اصفهان، صبح امروز 21 آبان ماه در همایش فلسفه اسلامی و چالشهای جهان امروز در همدان گفت: یکی از نوآوری های منطقی ابن ‌سینا این است که برای مسئله استقراء راه ‌حل خاصی ارائه کرده است.

به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران (ایکنا)، «محمدعلی اژه ای» مدرس دانشگاه اصفهان، صبح امروز 21 آبان ماه در همایش فلسفه اسلامی و چالشهای جهان امروز که به همت بنیاد علمی فرهنگی بوعلی سینا و مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران در دانشگاه بوعلی سینای همدان برگزار می شود، با ارائه مقاله خود با عنوان «حصول یقین در علوم تجربی از دیدگاه ابن‌سینا»، ضمن بیان این مطلب گفت: هدف این پژوهش، تبیین و توجیه یقین در علوم تجربی از دیدگاه ابن‌ سینا است. دانش انسان در علوم تجربی، مبتنی بر مشاهده و تجربه است و همیشه این پرسش مطرح بوده است که چگونه از مشاهده‌ مواردی محدود در علوم تجربی، می‌توان به چیزی رسید که قوانین علمی خوانده می‌شود و مدعی کلیت است؟

وی افزود: این مسئله که به مسئله استقراء مشهور است، توجه برخی از متفکران را در گذشته به خود جلب کرده است. ابن ‌سینا که هم فیلسوف بود و هم به پزشکی اشتغال داشت، به این مسئله توجه کرده است و برای آن راه ‌حل خاصی ارائه کرده است. چنانکه برخی از بزرگترین صاحبنظران نیز از او حمایت کرده اند.

اژه ای تصریح کرد: در فلسفه جدید، جست و جو برای یافتن اساسی معقول برای دانش تجربی، از زمان هیوم مورد توجه بوده است. در پی تردید هیوم در اصل علیت که مبنای پذیرش قوانین تجربی است و اهمیت روزافزون دانش تجربی در زندگی انسان، راه‌ حل ‌های مختلفی برای این مسئله ارائه شده است.

وی اظهارکرد: تشکیک هیوم در مورد دانش استقرائی بر این اساس است، که هرگونه کوششی که بخواهد براساس تجربه نشان دهد که نظم و ترتیبی که در گذشته در اشیاء و پدیده‌ها بوده، در آینده نیز ادامه خواهد یافت، مستلزم دور و مفروض گرفتن چیزی است که باید به اثبات برسد. به عبارت دیگر به گفته‌ هیوم، براساس تجربه نمی‌توان نشان داد که اشیایی که در گذشته دارای آثار و خواص معین بوده‌اند، در آینده نیز این‌چنین خواهند بود. چون تجربه نمی‌تواند چنین چیزی را نشان دهد. بنابراین، دانش تجربی دارای اساس یقینی نیست.

این محقق و مدرس در ادامه سخنانش گفت: بنابراین مسئله استقراء، مسئله‌ توجیه کردن استدلال از موارد مشاهده شده به موارد مشاهده نشده، یا از موارد خاص به احکام کلی و از مشاهدات گذشته نسبت به موارد آینده است.

وی تأکید کرد: برای کسانی که منکر وجود کلیات در جهان خارج‌اند، تبیین این‌گونه دانش علمی به این شکل، دشوار است، اما برای فلاسفه واقع‌گرا که به‌ نحوی به وجود کلیات در عالم خارج معتقدند، تصور بر این است که این مسئله قابل حل است. به اعتقاد آن‌ها، پس از مطالعه‌ تعدادی از موارد محدود، فکر به کلیات (چیزی که مشترک بین این موارد است) منتقل می‌شود و می‌تواند به حقایقی دست یابد که دارای کلیت و ضرورت است.

اژه ای اذعان کرد: این باب بر اصحاب تسمیه مسدود است. آنها باید یکسره بر تجربه متکی باشند و تعمیم استقرایی مبتنی بر تجربه نیز نمی‌تواند شناخت یقینی و ضروری فراهم کند. با افول تفکرات سنتی، جست‌وجو برای یافتن اساسی معقول برای استقراء نقد هیوم از اصل علیت به ‌تدریج مورد توجه خاص قرار گرفت. این واکنشها همیشه یکسان نبود.

وی افزود: تمام موارد، حکم به وجود آن پدیده در نوع آن موارد می‌کنند. این حکم از نوع یقینی است، چون بر پایه مشاهده افرادی از نوع معین انجام گرفته است و نتیجه‌ آن نیز، حاصل استدلالی قیاسی در مورد افراد همان نوع تحت همان شرایط است. در این‌جا، مفهوم احتمال منطقی، مبنای قطعی شمردن دانش تجربی قرار گرفته است. این نظریه به هیچ‌وجه مخالف نیست و در واقع آماده است که بپذیرد در صورتی که نتیجه‌ مشاهده به صورت اکثری یا اقلی و یا همراه با درصد معینی از موارد نیز رخ دهد، نتیجه قیاس خفی نیز حکم حاصله را در همان حد و در صد تعیین کند.

اژه ای در پایان گفت: به عبارت دیگر این نظریه احتمال، درجه‌ تأیید و حمایتی را که شاهد برای فرضیه مفروض فراهم می‌کند و به ‌طور کامل در خود منعکس می‌ کند.

یادآور می شود، سومین روز از همایش بین المللی فلسفه اسلامی و چالش های جهان امروز 21 آبان ماه در همدان پی گیری می شود و فردا با اعطای جوایز بنیاد علمی فرهنگی بوعلی سینا به برگزیدگان پایان می یابد.

نویسنده : دکتر داریوش بابائیان ; ساعت ٥:٢٧ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٩/۱٢/٤
comment نظرات () لینک